Prompt yazmayı öğrenmek, yeni bir dil öğrenmek gibi anlatılır ama değil. Öğrenilecek tek bir şey var: modele bir cümle değil, bir tarif vermek.
Bir cümle bağlam kurar; bir tarif ise ölçü verir. Model bağlamı zayıf, ölçüyü güçlü okur. "Güzel bir manzara fotoğrafı" cümlesi modele neredeyse hiçbir şey söylemez.
Aşağıdaki dört parçalı yöntem, aklınızdaki görüntüyü modele okunabilir hâle getirir. Her parçanın ne yaptığını ve atlandığında ne kaybettiğinizi tek tek göreceksiniz.
1. Konu: ne var, kaç tane
Konu, görselin merkezindeki şeydir ve promptun başında yer almalıdır. Modeller promptu baştan sona okur ve başa yazılan bilgiye daha çok ağırlık verir.
Konuyu belirsiz bırakmak en sık yapılan hatadır. "Bir kadın" yerine "kırklı yaşlarında, kısa saçlı, koyu blazer giyen bir kadın" yazın. Sayı belirtin: "birkaç kitap" değil, "üç kitap, ikisi kapalı biri açık".
Aynı anda birden fazla konu koymak sonucu bozar. Modeller iki eşit ağırlıklı özneyi bir arada tutmakta zorlanır; bir ana konu ve ona bağlı ayrıntılar çok daha güvenilir sonuç verir.
2. Ortam: nerede, ne zaman
Ortam, konunun içinde durduğu dünyadır ve görselin atmosferini büyük ölçüde bu belirler.
Mekânı somut yazın: "içeride" değil, "tavanı yüksek, tek büyük pencereli bir atölyede". Zamanı ışıkla birlikte belirtin: "sabah", "ikindi güneşi", "gün batımından hemen sonra".
Arka planı da bu bölümde tarif edin. Boş bırakırsanız model bir arka plan uydurur ve genellikle kalabalık bir şey seçer; "sade gri fon" ya da "bulanık sokak" yazmak bu kararı size verir.
3. Stil: fotoğraf mı, çizim mi
Stil bölümü atlandığında model varsayılan estetiğine kayar ve bu estetik büyük ölçüde stok fotoğraf arşivlerinden gelir. Sonuç teknik olarak doğru ama ruhsuz çıkar.
Önce türü belirleyin: fotoğraf, illüstrasyon, 3B render, vektör, suluboya. Sonra tekniği tarif edin: kontur kalınlığı, renk sayısı, doku.
Palet renklerini isimle sayın. "Sıcak tonlar" belirsizdir; "kiremit, krem ve koyu yeşil" kesindir. Bu, aynı zamanda bir seri boyunca tutarlılığın en basit yoludur — aynı renk listesini her promptta tekrarlarsınız.
Yaşayan sanatçı adı kullanmayın. Etik olarak savunulamaz, araçların çoğu bu adları filtreliyor ve pratik olarak da zayıf: sanatçı adı size ortalamasını verir, tekniği tarif etmek sonucu ayarlamanızı sağlar.
4. Teknik: en çok atlanan, en çok fark yaratan
Dört parçanın en sık atlananı budur ve sonucu en çok değiştiren de budur.
Işığın yönünü ve kalitesini yazın: "soldan gelen yumuşak pencere ışığı", "tepeden sert tek kaynak", "bulutlu gün ışığı". Işık, bir görseli inandırıcı yapan ya da sahte gösteren tek ayrıntıdır.
Fotoğraf üretiyorsanız objektif tarif edin. Modeller fotoğraf arşivleriyle eğitildi ve o arşivlerdeki görsellerin çoğu objektif bilgisiyle etiketliydi: "85mm" yüz orantısını doğallaştırır, "35mm" ortamı içeren geniş bir kadraj verir, "f/1.8" arka planı bulanıklaştırır.
Son olarak en-boy oranını belirtin. Oranı üretim sırasında vermek, sonradan kırpmaktan her zaman daha iyidir: model kompozisyonu o orana göre kurar.
Dördü bir arada: bir örnek
Zayıf prompt: "bir kahve dükkânı fotoğrafı".
Aynı fikir, dört parçayla: "küçük bir üçüncü nesil kahve dükkânının vitrini (konu), yağmurlu bir sabahta, ıslak kaldırım ve bulanık sokak (ortam), sıcak kiremit ve krem palet, belgesel fotoğraf estetiği (stil), soldan yumuşak pencere ışığı, 35mm, sığ alan derinliği, 3:2 oran (teknik)".
İkinci prompt daha uzun ama daha kolay yazılır çünkü hangi bilgiyi nereye koyacağınızı bilirsiniz. Ve önemlisi: sonucu beğenmediğinizde hangi parçayı değiştireceğinizi de bilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Prompt ne kadar uzun olmalı?
Uzunluk değil, yapı önemli. Dört parçayı da içeren bir prompt genellikle 25-40 kelime arasında olur. Bunun ötesine geçen promptların sonu bazı modellerde sessizce yok sayılır; en önemli bilgiyi başa yazın.
Türkçe mi İngilizce mi yazmalıyım?
Google Gemini ve DALL·E 3 kullanıyorsanız Türkçe yazabilirsiniz; ikisi de doğrudan anlar. Midjourney, Flux ve Stable Diffusion'da İngilizce belirgin biçimde daha iyi sonuç verir — promptu Türkçe düşünüp İngilizceye çevirmek en pratik yoldur.
İstemediğim şeyleri nasıl belirtirim?
Negatif prompt ile. Stable Diffusion'da ayrı bir alan vardır; Midjourney'de --no parametresiyle verilir. Beş on kavramla sınırlı tutun: çok uzun negatif promptlar sonucu iyileştirmez, hatta görselin canlılığını azaltır.